การตั้ง “คำถามที่ทรงพลัง” (Powerful Questions) เป็นหัวใจสำคัญในการเปิดประตูสู่ความคิดสร้างสรรค์ และ เป็นทางที่ช่วยให้พบเจอกับทางใหม่ๆที่เหนือความคาดหมายได้จริงครับ
ยกตัวอย่างเช่น
- ถ้าเคยตั้งคำถามว่า “อยากจะเก็บเงินล้าน ภายใน 3 ปี” ต้องทำยังไง
- แต่ถ้าลองเปลี่ยนไปถามกับตัวเองว่า “ถ้าอยากเก็บเงินล้านภายใน 4 เดือนต้องทำยังไง?”
ในหัวสมองจะคิดแบบระเบิดระเบ้อเลยครับ เพราะ 3 ปีก็อาจจะทำงานเก็บเงิน หางานเสริม แต่ถ้าภายใน 4 เดือนมันต้องเป็นอะไรที่มากกว่านั้นเยอะมาก
ทีนี้ก็ขึ้นอยู่ที่คนแต่ละคนแล้วว่า จะคิดต่อแล้วพยายามทำตาม หรือจะโยนความคิดนั้นทิ้งไปแล้วยอมแพ้ไปง่ายๆ เพราะคิดว่าเป็นไปไม่ได้ ซึ่งคนที่คิดแล้วทำตามอาจจะกลายเป็นคนที่ถูกหวยจากการกระทำแล้วพลิกชีวิตไปเลยก็ได้ครับ
หลักการตั้งคำถามที่ทรงพลัง
- คำถามปลายเปิด (Open-ended): เน้นคำว่า “อย่างไร” (How), “อะไร” (What), และ “ถ้าหาก” (What if) แทนที่จะเป็นคำถามที่ตอบได้แค่ “ใช่/ไม่ใช่”
- กระตุ้นการมองไปข้างหน้า (Forward-looking): มุ่งเน้นไปที่ เป้าหมาย ศักยภาพ และสิ่งที่ต้องการสร้างในอนาคต ไม่ใช่แค่การจมอยู่กับปัญหาในปัจจุบัน
- ท้าทายสมมติฐานเดิมๆ (Challenge Assumptions): ตั้งคำถามกับ “ความเชื่อ” หรือ “ข้อจำกัด” ที่เราคิดว่ามีอยู่จริง
- เจาะลึกที่รากเหง้าของปัญหา (Root Cause): ถามเพื่อทำความเข้าใจสาเหตุที่แท้จริง ไม่ใช่แค่อาการที่ปรากฏ
ตัวอย่างคำถามเพื่อหาทางออกที่เหนือความคาดหมาย
1. คำถามเพื่อท้าทายข้อจำกัด (What If We Had No Constraints?)
คำถามเหล่านี้ช่วยให้เราปลดปล่อยความคิดจากกรอบของทรัพยากร เวลา หรือกฎเกณฑ์ปัจจุบัน
- “ถ้าวันนี้ไม่มีข้อจำกัด ทั้งงบประมาณ เวลา หรือกฎระเบียบ เราจะเลือกทำ อะไรบ้าง“
- “ถ้าเรามั่นใจ 100% ว่าจะไม่มีวันล้มเหลว สิ่งแรกที่เราจะกล้าลงมือทำคืออะไร”
- “อะไรคือ ‘ความเชื่อ’ ที่เรายึดถือเกี่ยวกับปัญหานี้ แล้วถ้าความเชื่อนั้น ไม่เป็นจริง ผลลัพธ์จะเป็นอย่างไร”
- “เราจะทำอย่างไรหากเราต้องใช้ ทรัพยากรน้อยลง 90%“
2. คำถามเพื่อเปลี่ยนมุมมอง (Shift Perspectives)
การมองปัญหาจากมุมของคนอื่น หรือมุมที่ต่างออกไป จะนำไปสู่ทางออกใหม่ๆ
- “ถ้าคู่แข่ง หรือ บริษัทที่ประสบความสำเร็จในอุตสาหกรรมอื่น มาเจอปัญหานี้ พวกเขาจะแก้ไขด้วย วิธีใด“
- “ลูกค้าของเรา มองเห็นปัญหานี้อย่างไร และ ความต้องการที่แท้จริง ของพวกเขาคืออะไร”
- “ถ้าคุณกำลังให้คำแนะนำกับเพื่อนสนิท ที่เจอปัญหาเดียวกับคุณ คุณจะแนะนำอะไร”
- “ถ้าปัญหานี้เป็น โอกาส ที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในชีวิต มันจะสอนอะไรเรา และเราจะใช้ประโยชน์จากมันได้อย่างไร”
3. คำถามเพื่อมุ่งเน้นศักยภาพและเป้าหมาย (Focus on Outcomes and Dreams)
คำถามที่เน้นภาพความสำเร็จจะกระตุ้นให้สมองหาหนทางไปสู่จุดนั้น
- “เราจะรู้ได้อย่างไรว่าเราประสบความสำเร็จแล้ว? ภาพของความสำเร็จที่ ‘เหนือความคาดหมาย’ นั้นเป็นอย่างไร”
- “อะไรคือ คุณค่า ที่สำคัญที่สุดที่เราต้องการมอบให้ผ่านการแก้ปัญหานี้”
- “สิ่งที่สร้างความตื่นเต้น ให้กับฉันมากที่สุดเกี่ยวกับโครงการหรือโอกาสนี้คืออะไร”
- “ขั้นตอนเล็กๆ ที่ทรงพลังที่สุดที่เราสามารถเริ่มต้นทำได้ ภายใน 24 ชั่วโมงนี้ คืออะไร”
สุดท้ายแล้วคนที่เพิ่งเริ่มคิดหลักคิดแบบเหนือความคาดหมายอาจจะยังคิดได้ไม่ดี หรือ ยังคิดไม่ออกเท่าไหร่ แต่ถ้าฝึกไปเรื่อยๆเดี๋ยวสมองของคนเราจะคิดมากขึ้น และ คิดออกเองครับ